Wat zijn omega-vetzuren?

Omega-vetzuren zijn (meervoudig) onverzadigde vetten die het menselijk lichaam niet zelf kan aanmaken. Ze zijn dan ook essentieel via voeding of suppletie. Ze spelen een fundamentele rol in de opbouw van celmembranen, de instandhouding van normale vetgehalten in het bloed, en de werking van hersenen en hart.

De omega-familie, meer dan omega-3 alleen

Omega-3 trekt al decennia de meeste aandacht, en niet zonder reden: het is het vetzuur waarbij de gemiddelde westerling het meest tekortkomt. Maar omega-vetzuren vormen een bredere familie, elk met een eigen rol.

Omega-6 is net als omega-3 essentieel, het lichaam kan het niet zelf aanmaken. Het probleem hier is niet een tekort, maar een overschot. Het westerse dieet bevat gemiddeld 15 tot 20 keer meer omega-6 dan omega-3, voornamelijk door het wijdverbreide gebruik van goedkope plantaardige oliën zoals zonnebloem- en maïsolie. Omega-3 en omega-6 concurreren om dezelfde conversie-enzymen in het lichaam: bij een sterk scheefgegroeide verhouding verdringt omega-6 daarmee het werkzame effect van omega-3. De evolutionaire verhouding van omega-6 tot omega-3 lag rond de 1:1 tot 1:4, maar kan in ons huidige dieet soms wel tot 25:1 voorkomen, een belangrijk referentiepunt bij het beoordelen van je voedingspatroon.

Omega-9 (C18:1; oliezuur, de basis van olijfolie) is niet essentieel omdat het lichaam het zelf aanmaakt, maar draagt wel bij aan de instandhouding van normale cholesterolgehalten in het bloed.

Omega-7 (C16:1; palmitolinezuur) is het minst bekende lid van de familie en daarom zijn er ook nog geen specifieke gezondheidsclaims goedgekeurd voor dit onverzadigde vetzuur. Alhoewel omega-7 wel steeds vaker wordt betrokken in wetenschappelijke onderzoeken.

De kern van de boodschap: omega-3 suppletie heeft het meeste effect wanneer tegelijkertijd de omega-6-inname bewust wordt verlaagd.

Wat moet je nog meer weten over omega-3 vetzuren?

Er zijn drie hoofdtypen omega-3 vetzuren, elk met een eigen functie en bron:

Omega-3 in voeding: waar vind je het?

De plantaardige variant ALA zit in lijnzaadolie, walnoten, chiazaad, hennepzaad, sojabonen en groene bladgroenten. De marine varianten EPA en DHA vind je met name in:

• Zalm, haring, makreel, sardines, ansjovis en tonijn (vette vis, 1x per week aanbevolen)
• Krill en andere schaaldieren
• Algenolie (geschikt voor vegetariërs en veganisten)

Aanbevolen dagelijkse inname: minimaal 250 mg EPA + DHA per dag voor een normale hartfunctie (EFSA). Eet je minder dan één keer per week vette vis? Dan is suppletie aan te bevelen.

Goedgekeurde EU-gezondheidsclaims:

• ✔ Bloeddruk: DHA en EPA dragen bij tot de instandhouding van de normale bloeddruk.
• ✔ Triglyceriden: DHA en EPA dragen bij tot de instandhouding van normale triglyceridengehalten in het bloed.
• ✔ Hart: DHA en EPA hebben een positieve bijdrage aan de normale werking van het hart.
• ✔ Gezichtsvermogen: DHA draagt bij tot de instandhouding van een normaal gezichtsvermogen en de inname van DHA door de moeder draagt bij tot de normale ontwikkeling van het gezichtsvermogen van de foetus en bij zuigelingen die borstvoeding krijgen tot 12 maanden.
• ✔ Hersenen: DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie, en DHA ingenomen door de moeder, is een belangrijke bouwsteen voor de hersenen van de fœtus en van zuigelingen die borstvoeding krijgen.
• ✔ Cholesterol: de vervanging van verzadigde vetten door onverzadigde vetten in de voeding draagt bij tot de instandhouding van normale cholesterolgehalten in het bloed. Dit geldt voor alle omega vetzuren.

Krillolie vs. visolie

Zowel krillolie als visolie bevatten de essentiële omega-3 vetzuren EPA en DHA, maar in een fundamenteel andere moleculaire vorm. Dit verschil heeft gevolgen voor de opname, de stabiliteit en de zuiverheid van het product, en is groter dan het op eerste gezicht lijkt.

In visolie zijn vetzuren gebonden als triglyceriden: drie vetzuurketens vastgekoppeld aan één glycerolmolecuul. Voordat het lichaam deze vetzuren kan opnemen, moeten de triglyceriden eerst volledig worden afgebroken door spijsverteringsenzymen. Visolie mengt bovendien slecht met water. Het drijft in grote druppels op de maaginhoud, wat de bekende vissige nasmaak en oprispingen verklaart.

Krillolie werkt anders. In krillolie zijn de vetzuren gebonden als fosfolipiden: daarbij is één van de drie vetzuurketens vervangen door een hydrofiele fosfaatgroep. Fosfolipiden zijn precies de moleculen waaruit de wanden van iedere menselijke cel zijn opgebouwd. Ze zijn letterlijk lichaamseigen. Doordat fosfolipiden van nature “water minnend” zijn, vormt krillolie in de maag microscopisch kleine bolletjes die zich mengen met de maaginhoud. Vanuit de dunne darm worden deze bolletjes snel en rechtstreeks in het bloed opgenomen, zonder de tussenstap van volledige afbraak. Het gevolg: nauwelijks oprispingen, en een efficiënte opname.

Schematisch verschil tussen een fosfolipide (krillolie) en een triglyceride (visolie).

Fosfolipiden zijn van zichzelf ook stabieler dan triglyceriden, waardoor krillolie minder snel oxideert dan visolie. Daarnaast voegen wij nog een extra beschermlaag toe: onze krillolie bevat ook astaxanthine. Als antioxidant beschermt astaxanthine de kwetsbare omega-3 vetzuren actief tegen oxidatie, zowel in de capsule als onderweg door het spijsverteringskanaal.

Krillolie mengt in water tot microscopisch kleine bolletjes (links). Visolie drijft in grote druppels op de vloeistof (rechts).

De kers op de taart: krillolie is schoon, duurzaam en traceerbaar.

De druk op visbestanden neemt toe omdat er wereldwijd steeds meer vraag is naar omega-3 vetzuren. Vispopulaties worden daarom wereldwijd overbevist, en de herkomst van visolie is bijna altijd onbekend. Van krillolie weten we precies waar het vandaan komt en dat er geen sprake is van overbevissing. De visserij op krill vindt plaats in de schone Antarctische wateren, en staat onder volledige controle van de Commision for the Conservation of the Antarctic Marine Living Resources (CCAMLR), een internationaal verdrag dat de duurzame oogst van krill reguleert. In Gebied 48 in de Zuidelijke Oceaan (het enige gebied waar krillvissers actief mogen zijn) is de krillindustrie toegestaan om slechts één procent van de geschatte 60 miljoen ton krill te vangen.

Wanneer kies je voor krillolie?

• Je eet niet regelmatig vette vis (minstens 1x per week)
• Je wilt de normale werking van het hart, de hersenen en het gezichtsvermogen ondersteunen
• Je wilt omega-3 in een vorm die goed past bij jouw lichaam (fosfolipiden, zoals die ook in celmembranen voorkomen)
• Je ervaart maagklachten of oprispingen van visolie
• Je wilt profiteren van de ingebouwde antioxidant astaxanthine
• Je bent zwanger en/of geeft borstvoeding en wilt de normale ontwikkeling van de hersenen en ogen van je foetus of borstgevoede baby ondersteunen
• Duurzaamheid en zuiverheid staan hoog op jouw prioriteitenlijst

Waar moet je op letten?

Krillolie is over het algemeen veilig en goed verdragen, maar er zijn een aantal praktische aandachtspunten waar je als gebruiker van op de hoogte moet zijn.

Vragen over krillolie?

Wil je meer weten over krillolie of heb je vragen over je eigen situatie? Ons team van voedingsspecialisten en therapeuten denkt graag met je mee. Bel ons op (+31) 070 345 0290 of mail naar info@kalahealth.nl.